شناسایی شهابسنگ از سنگ معمولی
تصورش را بکنید، در حال قدم زدن غرق در افکار خود و خسته از ناهمواری راه، سنگها را به این سو و آن سو پرتاب میکنید. شاید آن سنگ به ظاهر بیارزش، گوهری باشد گرانبها که خود را به شما رسانیده است.
وقتی تکه سنگی که وارد جو میشود آن قدر بزرگ باشد که تمام آن در اثر اصطکاک نسوزد، بخشی از آن به زمین میرسد و به صورت سنگی سوخته به نظر میآید که به آن «شهابسنگ» گفته میشود. این اجرام تاریخ منظومه شمسی را به همراه خود دارند. شهابسنگها برحسب ترکیبشان به سه دسته آهنی،سنگی و آهنی-سنگی تقسیمبندی میشوند. به دلیل اهمیت علمی آنها، یکی از فعالیتهای منجمان آماتور پیدا کردن شهابسنگهاست. شهابسنگها آنقدر باارزش هستندکه قیمت بعضی از آنها (نوع ماه یا مریخی) از طلای خالص هم وزن خود بیشتر است.
یافتن شهابسنگهای سنگی مشکلتر است زیرا خیلی شبیه به سنگهای زمینی هستند. نوع آهنی-سنگی نیز کمیاب میباشد، در آنها سنگ و فلز با هم مخلوط شدهاند. شهابسنگهای آهنی عمدتاً از آهن و نیکل تشکیل شدهاند، بسیار کم در معرض هوازدگی قرار میگیرند. بنابراین احتمال پیداکردنشان بیشتر است. برای شهابسنگ فرقی نمیکند که درکجا سقوط کند و احتمال فرود آنها در هر کجای کره زمین یکسان است. گفته میشود که در هر کیلومتر مربع از سطح زمین در هر میلیون سال، حداقل یک شهاب سنگ سقوط میکند. اما جستحوگران به نکاتی توجه میکنند تا این شانس را افزایش دهند. شهابسنگها (به خصوص نوع آهنی) به دلیل سوختن سیاه و براق هستند. جستجو گران مناطقی را برای این کار انتخاب میکنند که کمتر دچار تحولات شده باشد و زمین آن دارای سطحی روشن و خالی از سنگهای سیاه زمینی باشد
چون در این صورت احتمال رخ نمایی شهابسنگ زیاد است. به همین دلیل بسیاری از کشفها در قطب جنوب انجام شده است. در این مناطق جستجوگران حرفهای با کمک چرخبال در ارتفاع پایین پرواز میکنند و با دوربینهای خود سطح یخها را نظاره میکنند تا سنگ سیاهی را ببینند.
پس یکی از مهمترین شرایط یک شهاب سنگ، سیاه بودن است. سپس باید آن را بررسی کرد. چون شهابسنگ دچار سوختگی شدید شده است معمولاً دارای لبه تیز و برنده نیست. اگر در سطح آن آثار سوختگی و حفرههای ناشی از آن باشد، احتمال بیشتر میشود. در مقایسه با سنگهای زمینی، این اجرام آسمانی کمتر دچار زنگ و هوازدگی میشوند و میتوان در نگاه اول به این تفاوت ظاهری پی برد. معمولاً شهابسنگها چگالتر از سنگهای مشابه زمینی هستند. بیشتر شهابسنگها (مخصوصاً نوع آهنی) دارای خواص مغناطیسی هستند بنابراین همیشه با خود یک آهنربا داشته باشید. اگر سنگی که شما پیدا کردید خواص ذکر شده را داشته باشد، احتمالاً شهاب سنگ است ولی نظر قطعی را آزمایشهای دقیق نمونهبرداری و طیفسنجی میتواند اعلام کند. اگر سنگ شما از این آزمایشات سربلند بیرون آمد آنگاه شما گنجینهای گرانبها دارید که پس از میلیاردها سال و پیمودن میلیونها کیلومتر به دستتان رسیده است.
تصاویر زیر دو شهابسنگ و کوچکیشان را نشان می دهد
منبع : تبیان ( نویسنده: علی رضا سرمدی )
دانشجویان فیزیک و فیزیکدان های دانشگاه صنعتی اصفهان هستیم.